"EDEBİYAT KURAMI" KİTABININ

 ÖNSÖZÜNDEN

Edebi çalışmalar alanında gerçekten elitist olan, edebiyat eserlerinin ancak belki bir kültürel terbiyeden geçmiş olanlarca değerlendirilebilir olduğu düşüncesidir. Buna göre bir yanda damarlarında "edebi değerler" dolaşanlar, öte yanda ise dışlanmış karanlığın içinde acı çekmeye mahkûm olanlar vardır. 1960'lı yıllardan bu yana edebiyat kuramının gelişmesinin önemli nedenlerinden biri, bu varsayımın, "kültürsüz" olduğuna inanılan ortamlarda yetişmiş yeni tür öğrencilerin yüksek öğrenime girişlerinin yarattığı etki sonucu aşama aşama kırılmasıdır.  Kuram, edebiyat eserlerini "medeni duyarlılığın" cenderesinden kurtararak, onlar1a en azından ilke olarak herkesin katılabileceği bir analize açmanın yöntemi oldu.

Böyle bir kuramın zorluğundan şikâyetçi olanların, bir biyoloji ya da kimya mühendisliği ders kitabını açar açmaz hemen anlamayı beklediklerini hiç sanmıyorum. Edebiyat araştırmaları neden bunlardan farklı düşünülsün? Belki edebiyatın kendisini, herkesin ulaşabileceği "sıradan" bir dil olarak düşündüğümüz için; ama bu da belli bir edebiyat "kuramının tezidir. Hakkı verilerek anlatıldığında, edebiyat kuramı elitist değil demokratik bir itkiyle şekillenmiştir; bu bakımdan da abartılı bir anlaşılmazlığa kaydığı durumlarda, kendi tarihsel köklerine sadık kalmamaktadır.

Terry Eagleton